Chúa có thể tạo ra một tảng đá nặng đến nỗi chính Ngài cũng không nhấc lên được hay không?

“Đừng thách thức Chúa là Đức Chúa Trời của ngươi” (Ma-thi-ơ 4:7).
Nghịch lý Đấng Toàn Năng nằm trong hệ thống triết lý vô thần dùng để bác bỏ sự tồn tại của Chúa. Ở thời kỳ nào, Hội Thánh Chúa cũng phải đối diện với nó. Trong bối cảnh Việt Nam ngày nay, Nghịch lý Tảng đá được diễn giải một cách cụ thể hóa trong bài tập ôn Logic đại cương mà chúng ta thường thấy:
Bài 3/ Các bài tập về nghịch lý
a/ Trên giáo đường, 1 cha cố giảng đạo:
“Chúa toàn năng, người có thể sáng tạo ra mọi thứ”
1 người bỗng nhiên đứng dậy hỏi: Thế chúa toàn năng của cha có thể tạo ra 1 tảng đá mà chính người không vác nổi không?
Bài làm
Ở bài này xảy ra 2 trường hợp:
Trường hợp 1: Nếu Chúa có thể tạo ra được tảng đá đó.  Nhưng Chúa lại không thể vác nổi nó.  Có 1 việc mà Chúa không làm được . Không thể gọi Chúa là toàn năng được.
Trường hợp 2: Nếu Chúa không thể tạo ra được tảng đá đó.  Có 1 việc mà Chúa không làm được.  Không thể gọi Chúa là toàn năng được “[1].
Dù trong môi trường giáo dục, nhưng các tín hữu luôn phải đối diện với những hình thái tư duy tiêu cực như vậy, có thể gây cảm xúc không tốt và ảnh hưởng đến niềm tin Tôn giáo của người khác. Từ thế kỷ 12 trở đi, Averroës (1126-1198) được xem là người đầu tiên giải quyết Nghịch lý này, sau đó đến thánh Thomas Aquinas và hàng loạt các nhà triết học, thần học,  khoa học khác [2]. Một tư duy mới  ở Việt Nam, trong tư tưởng triết học (không phải Cơ Đốc Giáo), Đỗ Quang Sang đã đưa ra thuyết Two-Slide để giải quyết cho những câu hỏi hóc búa trong đó có nghịch lý tảng đá[3].
Nhìn chung những câu hỏi dạng như Nghịch lý tảng đá giống như việc thách đố trong mâu thuẫn và bất hợp lý trong giới hạn con người như:  “Một thanh niên kia là lực sỹ, thường vỗ ngực khoe khoang rằng về khả năng của mình. Một người khẳng-khiu liền thách đố: “Nếu tôi có thể khiêng một vật từ đây ra kia mà ông không thể khiêng được, thì ông mất gì cho tôi? Chàng lực sỹ ngạo nghễ trả lời ” Ta sẽ mất cho anh cả gia tài.”; “Vậy xin mời ông ngồi vô chiếc xe cút kít này và tự khiêng mình đi” – Người khẳng-khiu mời vậy và anh chàng lực sỹ lắc đầu xấu hổ trước sự giễu cợt của mọi người xung quanh: Làm sao mình tự khiêng mình trong chiếc xe cút kít được? “[4].
Những tư duy nghịch lý trên đều xuất phát từ cách hiểu về Toàn năng có nghĩa là có thể làm bất kỳ điều gì mà bất chấp tính hợp lý, bất chấp các thuộc tính, bản chất khác đồng hành cùng tính Toàn năng của chính Đức Chúa Trời. VD: Liệu Chúa có thể nói dối không? Liệu Chúa có thể thất tín hay không? Liệu Ngài có thể tự chối mình không (II Ti-mô-thê 2: 13; Tít 1:2; Hê-bơ-rơ 6:18;)? Liệu Chúa có thể tự làm hại mình và biến mất khỏi thế gian này không? Liệu Chúa có thể làm cái thất bại không? Chúa là Đấng có sự khôn ngoan, có lý trí, Chúa sáng tạo điều gì thì cũng phải có tính lý trí  hợp lý  để sáng tạo điều đó. Chúa có logic riêng của Ngài và liệu Ngài có mất lý trí để tự đưa mình vào bẫy của người khác hay không? Theo hai triết gia Cơ Đốc Norman Geisler, Richard Swinburne Nghịch lý Đấng Toàn Năng, Nghịch lý Tảng Đá là chỉ sự giả định một định nghĩa sai lầm về Đấng Toàn Năng. Liệu Chúa có muốn thực hiện những điều như 1+1=3; 7+7=6; 2+2=5; Hay tạo ra một tam giác 2 cạnh, 2 góc; hay hình tròn vuông; tam giác cầu hay không? Do vậy cần phải định nghĩa về sự toàn năng một cách đúng đắn. Toàn năng không có nghĩa là khả năng để làm bất kỳ điều gì bạn nói, hay tưởng tượng mà nó có nghĩa là khả năng làm bất kỳ điều gì “có khả năng xảy ra” mà có tính hợp lý. Đây là phạm trù trong triết học, “Khả năng logic” (Logical possibility). Do Do đó việc Chúa không tạo hình tròn vuông; 7+7=6; tảng đá quá nặng… đều không hề mâu thuẫn với sự Toàn Năng của Ngài.
Theo học giả Matt Slick (Chủ tịch mục vụ CARM ), Thuộc tính Toàn Năng của Chúa không phải là cái gì đó độc lập với Bản Tính Chúa (God’s nature). Nó là một phần trong bản tính của Ngài. Chúa có một Bản Tính và các Thuộc Tính đều hoạt động trong Bản Tính đó. Thuộc tính Toàn Năng của Ngài liên quan đến Bản Tính của Ngài, nó không phải là một thực thể cho chính nó. Vì vậy, Đức Chúa Trời chỉ có thể làm những điều phù hợp với Bản tính của Ngài. Ngài không thể nói dối vì nó trái với Bản Tính của Ngài và không có nghĩa là không Toàn Năng. Ngài không thể ngừng làm Thiên Chúa vì Ngài luôn ở khắp mọi nơi. Chúa không thể làm điều gì đó vi phạm sự hiện hữu và Bàn Tính của Chúa. Vì vậy việc tạo một hòn đá lớn đến mức không thể mang, hoặc làm một cái gì đó lớn hơn Ngài là điều không thể xảy ra. Chúa không làm điều này nhưng không có nghĩa là Ngài không phải là Đức Chúa Trời và Ngài không Toàn Năng. Toàn Năng không phải là khả năng làm bất kỳ điều gì có thể tưởng tượng được nhưng là khả năng làm bất cứ điều gì phù hợp với Bản Tính, Ước Muốn của Ngài. Ngài sẽ không làm những gì vi phạm đến Bản Tính của chính mình. Ví dụ Chúa là vô hạn, là lớn nhất, Ngài không thể vi phạm Bản Tính của mình bằng cách làm cho một hòn đá lớn hơn Ngài. Mặt khác, một hòn đá theo định nghĩa dictionary.com, nó không phải là vô hạn, nên không thể tạo ra một hòn đá [ vốn có kích thước giới hạn] thành có kích thước vô hạn [sẽ không còn là đá nữa] vì chỉ có Chúa mới có quy mô Vô Hạn. Xem toàn bài viết để hiểu rõ hơn Tại đây. [5] .
Nghịch lý Tảng Đá kéo theo một mâu thuẫn khác với Cơ Đốc Giáo bởi không thể tồn tại một tảng đá nào vượt qua sức của Chúa. Bởi vì Chúa là Đấng Cao Nhất không còn ai cao hơn (Hê-bơ-rơ 6:13). Nếu có tồn tại một hòn đá nào như thế thì phải do Đấng khác cao hơn Chúa, vượt trội năng lực, khả năng của Chúa. Do đó không thể tồn tại một tảng đá nào như vậy.
Theo Jimmy Akin, lực nâng của Chúa luôn vô hạn, vậy thì cách duy nhất để có hòn đá quá lớn đó là hòn đá này là nó phải có khối lượng vượt quá sự vô hạn của Chúa. Không có cái gì là nhiều hơn sự vô hạn của Chúa. Do đó việc nói một hình tròn vuông; 7+7=6; hay tảng đá quá nặng đối với Chúa,… chỉ là cái mà bạn có thể nói nhưng không phải là cái có khả năng xảy ra, tồn tại[6].
Có thể tóm gọn các quan điểm giải quyết Nghịch lý Tảng đá trong suốt chiều dài lịch sử từ Thánh Aquinas & triết gia Descartes. Trong đó quan điểm của thánh Aquinas được xem là phổ biến hơn. Đó là Chúa có thể làm bất kỳ điều gì không vi phạm logic, những gì là phi logic như đã trình bày ở trên thì mọi người đều có thể trả lời là “không” và không hề ảnh hưởng đến sự toàn năng của Chúa. Trong khi đó Descartes trình bày một quan điểm thú vị Chúa có thể làm bất kỳ điều gì kể cả là những thứ như 2+2=5; hình tròn vuông … Theo ông logic hoạt động của Chúa là vừa khả thi và bất khả thi. Ông cho rằng Chúa có thể biến logic theo cách mà Ngài muốn trong mọi lúc. Do đó cách giải quyết của Descartes là đưa mọi người nói câu trả lời là “có” nhưng cũng không hề mâu thuẫn với sự Toàn năng của Chúa. Vì vậy Descartes mang đến sự vô vọng cho những ai dùng logic để bác bỏ sự tồn tại của Chúa. Xem chi tiết tại chú thích.[7].
Tóm lại, đối với Nghịch lý Tảng đá, qua sự tổng hợp từ một số nguồn trên, tác giả đề xuất một lối ứng xử hợp lý khi các tín hữu gặp ai đó hỏi về nghịch lý này. Đó là chúng ta ứng xử theo cách của Chúa Giê-xu khi Ngài gặp câu hỏi có phải nộp thuế cho Sê-sa hay không? (Mác 12:13-17) và khi Ngài được hỏi có ném đá người đàn bà tà dâm hay không? (Giăng 8:1-11). Trong cả hai trường hợp này, Chúa đều không trả lời trực tiếp “có hay “không” nhưng đều hướng đối tượng đến sự suy ngẫm. Vì vậy, tùy thuộc vào từng đối tượng để con dân Chúa trả lời. Tùy từng đối tượng mà chúng ta có thể gửi câu trả lời là gửi những tài liệu ở mục Tài liệu tham khảo cho đối tượng tự tìm hiểu. Đối với những đối tượng thích châm biếm thì chúng ta hãy trả lời bằng cách chuyển sang một câu hỏi khác, chủ đề khác hoặc im lặng không cần trả lời để tránh gây tranh cãi, có thể khiến mọi người nóng giận. Mọi hình thái tư duy “khẳng định” hay “phủ định” trong trường hợp này đều không tốt vì vậy hãy cầu nguyện để xin Chúa sự khôn ngoan trong cách đối đáp với mọi người.
Bài viết  Chấp sự Nguyễn Trọng Bình
_______________
Chú thích:[1]Xem thêm:
–  Kiếm Tài Liệu, Ôn tập Logic Học , http://kiemtailieu.com/khoa-hoc-tu-nhien/tai-lieu/on-tap-logic-hoc–4/14.html (Ngày truy cập 25/09/2015)
– Blog của 5xu, “Tảng đá bất lực”, http://5xublog.org/2010/09/15/t%E1%BA%A3ng-da-b%E1%BA%A5t-l%E1%BB%B1c/ (Ngày truy cập 25/09/2015)
[2] Xem thêm:
– Wikipedia, “Omnipotence paradox”, https://en.wikipedia.org/wiki/Omnipotence_paradox
– By John F. Baskette, “Can God create a stone so heavy that He cannot move it?”, http://answers.org/atheism/omnipotence.html (Ngày truy cập 25/09/2015)
[3] Đỗ Quang Sang, “Phương pháp mới để giải quyết các câu hỏi hóc búa”, https://tinhte.vn/threads/phuong-phap-moi-de-giai-quyet-cac-cau-hoi-hoc-bua.2225350/ (Ngày truy cập 25/09/2015).
[4] Nguyễn Ngọc Lan,”Chúa không khiêng nổi hòn đá” http://www.banluan.com/8-answers/answers.html#stone (Ngày truy cập 25/09/2015)
[5] Xem thêm:
–  Wikipedia, “Omnipotence paradox”, ibid.
– Got questions, “Could God create a rock so heavy He could not lift it?”, http://www.gotquestions.org/God-rock-heavy-lift.html (Ngày truy cập 25/09/2015)
– Answers In Action, “Can God create a stone so heavy that He cannot move it?”, http://answers.org/atheism/omnipotence.html” (Ngày truy cập 25/09/2015)
– Christian Apologetics & Reseach Ministry (CARM), “Can God make a rock so big He can’t pick it up?”, https://carm.org/questions/about-god/can-god-make-rock-so-big-he-cant-pick-it (Ngày truy cập 25/09/2015)
– Jimmy Akin, “Can God create a stone too heavy to lift”, http://www.catholicfidelity.com/apologetics-topics/science-philosophy/can-god-create-a-stone-too-heavy-to-lift-by-jimmy-akin/ (Ngày truy cập 26/09/2015)
– Jeff Speaks, The paradox of the stone, The University of Notre Dame,  2008, http://www3.nd.edu/~jspeaks/courses/2007-8/20229/_HANDOUTS/omnipotence.pdf (Ngày truy cập 25/09/2015)
[6] Jimmy Akin, ibid
[7] Xem thêm:
– Existence of God, “The Paradox of the Stone”, http://www.existence-of-god.com/paradox-of-the-stone.html (Ngày truy cập 25/09/2015)
– Bản lược dịch từ: Toán học kì thú, Nghịch lý Đấng Toàng Năng, https://toanhockithu.wordpress.com/2015/11/04/nghich-li-dang-toan-nang/
Nhà Toán học René Descartes cho rằng “toàn năng” nghĩa là có khả năng làm được bất cứ điều gì. Theo ông, logic của Chúa hoạt động một cách khả thi lẫn bất khả thi, Chúa có thể tạo một “hình tròn vuông” hay có thể định nghĩa 2 + 2 = 5.
Triết gia, nhà Thần học, Linh mục Tiến sỹ Hội thánh Thomas Aquinas thì có một quan điểm có vẻ hẹp hơn về “toàn năng”. Theo Aquinas, Chúa có thể làm bất cứ điều gì, Người có thể biến đại dương thành màu đỏ, có thể hồi sinh người chết nhưng Người không thể vi phạm luật logic và Toán học theo cách mà Descartes nghĩ là có thể.
Nếu quan điểm của Descartes là đúng thì mọi nỗ lực sử dụng logic để bác bỏ sự tồn tại của Chúa là vô vọng. Nếu Chúa có thể biến logic hoạt động theo bất cứ cách nào thì Người có thể tạo ra một tảng đá đủ nặng mà Người có thể nâng được lẫn không nâng được. Như vậy, Chúa có thể làm được mọi thứ. Đó hiển nhiên là một mâu thuẫn, nhưng thế thì sao chứ? Vì Chúa toàn năng (theo cách hiểu mà ta đang bàn) có thể làm mâu thuẫn trở thành chân lí. Cách hiểu của Descartes về “toàn năng” theo trên vì thế mà không tác động gì đến Nghịch lí tảng đá. Descartes có thể trả lời “Có” cho sự tồn tại tảng đá bất khả đó mà chẳng ảnh hưởng gì đến toàn năng của Chúa.
Còn với quan niệm của Aquinas, phổ biến hơn quan niệm của Descartes, là cũng thừa nhận sự tồn tại nghịch lí tảng đá. Vì nếu Chúa tồn tại thì Người có thể nâng mọi tảng đá.
Còn tảng đá mà Người không thể nâng được là một vật thể bất khả, không tồn tại. Theo quan điểm của Aquinas, Chúa có thể làm bất cứ điều gì nhưng vẫn phải tuân thủ logic, còn những gì không thể, phi logic, như tạo ra tảng đá mà Chúa không nâng được là không thể nào. Aquinas có thể trả lời “Không” cho sự tồn tại tảng đá bất khả nhưng không ảnh hưởng gì đến toàn năng của Chúa.”
Tài liệu tham khảo:
  1. Kiếm Tài Liệu, Ôn tập Logic Học , http://kiemtailieu.com/khoa-hoc-tu-nhien/tai-lieu/on-tap-logic-hoc–4/14.html (Ngày truy cập 25/09/2015)
  2. Blog của 5xu, “Tảng đá bất lực”, http://5xublog.org/2010/09/15/t%E1%BA%A3ng-da-b%E1%BA%A5t-l%E1%BB%B1c/ (Ngày truy cập 25/09/2015)
  3. Wikipedia, “Omnipotence paradox”, https://en.wikipedia.org/wiki/Omnipotence_paradox
  4. By John F. Baskette, “Can God create a stone so heavy that He cannot move it?”, http://answers.org/atheism/omnipotence.html (Ngày truy cập 25/09/2015)
  5. Đỗ Quang Sang, “Phương pháp mới để giải quyết các câu hỏi hóc búa”, https://tinhte.vn/threads/phuong-phap-moi-de-giai-quyet-cac-cau-hoi-hoc-bua.2225350/ (Ngày truy cập 25/09/2015)
  6. Got questions, “Could God create a rock so heavy He could not lift it?”, http://www.gotquestions.org/God-rock-heavy-lift.html (Ngày truy cập 25/09/2015)
  7. Answers In Action, “Can God create a stone so heavy that He cannot move it?”, http://answers.org/atheism/omnipotence.html” (Ngày truy cập 25/09/2015)
  8. Christian Apologetics & Reseach Ministry (CARM), “Can God make a rock so big He can’t pick it up?”, https://carm.org/questions/about-god/can-god-make-rock-so-big-he-cant-pick-it (Ngày truy cập 25/09/2015)
  9. Jimmy Akin, “Can God create a stone too heavy to lift”, http://www.catholicfidelity.com/apologetics-topics/science-philosophy/can-god-create-a-stone-too-heavy-to-lift-by-jimmy-akin/ (Ngày truy cập 26/09/2015)
  10. Jeff Speaks, The paradox of the stone, The University of Notre Dame, 2008, http://www3.nd.edu/~jspeaks/courses/2007-8/20229/_HANDOUTS/omnipotence.pdf (Ngày truy cập 25/09/2015)
  11. Existence of God, “The Paradox of the Stone”, http://www.existence-of-god.com/paradox-of-the-stone.html (Ngày truy cập 25/09/2015)

Leave Comments

Scroll